Het kind aan het woord

Een kind is bang, luistert niet, wordt snel boos, speelt voor clown, misdraagt zich of vertoont ander opvallend gedrag. De volwassenen om het kind heen constateren een sociaal en/of emotioneel probleem en de hulpverlening wordt gestart. Na de klachten aanhoord en eventueel geobserveerd te hebben, voert de ingeschakelde pedagoog of psycholoog een onderzoek uit. Op basis hiervan wordt een plan van aanpak opgesteld. Hoewel gedurende dit proces geluisterd wordt naar de ervaringen van het kind, staan daarbij doorgaans vooral de gezichtspunten van de opvoeders en hulpverleners centraal.

Kinderen zijn gevoelsmatig ingesteld op hun omgeving en begrijpen situaties van daaruit. Ze beschikken over informatie over hoe zij die situaties beleven. Inzicht in wat er volgens het kind is gebeurd, in hun gevoelens en meningen kan worden verkregen door het kind er over te laten vertellen. Ondanks dat kinderen minder meegemaakt hebben en minder kennis hebben dan volwassenen zijn ze heel wijs en kunnen ze een onmiskenbare bijdrage leveren bij het oplossen van hun eigen problemen.

De Kinder-ZKM (kinder-zelfkonfrontatiemethode, voor ongeveer 8-12 jarigen) is een methode waarbij op een intensieve manier wordt geluisterd naar ‘het verhaal van het kind’. Het kind beschikt over de grootste deskundigheid als het gaat om de beleving van de wereld om hem of haar heen. Het kind is echter niet altijd in staat om zich een eigen mening te vormen. Daarnaast is het zich niet altijd bewust van het verschil tussen zijn eigen gevoelens en die van anderen of is het nog niet in staat deze te verwoorden.

De kinder-ZKM is bij uitstek geschikt om de beleving van de kinderen in beeld te brengen en het proces van de vorming van eigen gevoelens en een persoonlijk standpunt te bevorderen.

• Door het kind zelf te laten kiezen uit een groot scala van onderwerpen (middels tekeningen of foto’s), kan het zelf aangeven wat op dit moment van belang is in de wereld om hem of haar heen. Door te vertellen over wat er is gebeurd, vindt er een ordening van de belangrijkste facetten van de gebeurtenis plaatst. Het verhaal wordt duidelijk: niet alleen voor de luisteraar, maar (door het gedetailleerd laten vertellen) ook steeds beter voor het kind zelf.
• Daarnaast wordt er een kind-specifiek gevoelsboek gemaakt door het kind voor hem of haar belangrijke gevoelens uit te laten zoeken. Door het koppelen van de gevoelens aan die situaties wordt de beleving ervan naar voren gebracht. De hulpverlener, maar vooral het kind, krijgt inzicht in de emotionele betekenis van de gebeurtenissen.
• Wat daarbij naar voren, komt wordt ingepast in het levensverhaal van het kind: Wat zegt dit over jou? Wat betekent dit voor jou? Wat wil je graag anders?. Dit vergroot de bijdrage van het kind zelf aan het oplossen van het probleem.

De Kinder-ZKM kan worden ingezet:

• om een probleem te verkennen (wat speelt er bij dit kind?);
• als vorm van therapie (verwerking en verandering).